Erişilebilirlik, yalnızca engelli bireyler için bir hak değil, aynı zamanda tüm çalışanlar ve kullanıcılar açısından iş sağlığı ve güvenliği (İSG) bakımından da büyük önem taşır. İş yerlerinde, kamu binalarında ve toplu kullanım alanlarında erişilebilirlik düzenlemeleri, çalışanların güvenliğini artıran ve kaza risklerini azaltan yapısal ve işlevsel avantajlar sağlar.
Aşağıda erişilebilirliğin İSG açısından başlıca faydalarını detaylı şekilde açıklıyoruz:
1. Tehlikelerin Ortadan Kaldırılması
Erişilebilirlik düzenlemeleri yapılmış bir yapı, birçok fiziksel engeli ortadan kaldırdığı için hem çalışanlar hem de ziyaretçiler açısından:
- Kayma, takılma, düşme riskini azaltır.
- Engellerin kaldırılmasıyla acil çıkışlarda zaman kazandırır.
- Yüzeylerin düz olması, yürüme ve taşıma sırasında ergonomik kolaylık sağlar.
Bu, özellikle temizlik, bakım ve teknik hizmetlerde görevli personelin daha güvenli bir ortamda çalışmasına olanak tanır.
2. Acil Durumlarda Güvenli Tahliye Kolaylığı
Erişilebilir tasarımda:
- Acil çıkış kapıları geniş tutulur,
- Rampalar, engelli ve yaşlı bireylerin hızlı tahliyesine olanak verir,
- Yönlendirme işaretleri görsel ve işitsel olarak desteklenir.
Bu da acil durum senaryolarında, sadece engelli bireylerin değil, herkesin daha hızlı ve güvenli bir şekilde tahliye edilmesini sağlar.
3. Çalışan Verimliliği ve Ergonomi
Erişilebilirlik düzenlemeleri, iş yerinde sadece erişimle ilgili değil; aynı zamanda:
- Yükseklikleri ayarlanabilir tezgâhlar,
- Kolay açılan kapılar,
- Daha aydınlık ve yön bulmayı kolaylaştıran düzenlemeler
- gibi ergonomik çözümler içerdiği için, çalışanların iş yapma konforunu artırır.
Bu da:
- Bel, boyun, diz gibi eklemlerde oluşabilecek meslek hastalıklarını azaltır,
- Kas iskelet sistemi rahatsızlıklarını önler.
4. İSG Mevzuatına Uyum
4857 sayılı İş Kanunu ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde, işverenin çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğu açıkça belirtilmiştir. Ayrıca:
- Risk değerlendirmelerinde erişim zorlukları da değerlendirme konusu yapılır.
- Engelli çalışanlar için uygun çalışma ortamı oluşturmak yasal bir zorunluluktur.
Erişilebilirlik düzenlemeleri, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlar ve denetimlerde cezai yaptırım riskini azaltır.
5. Psikososyal Güvenlik ve Aidiyet
Erişilebilirlik, sadece fiziksel değil; psikolojik güvenlik açısından da faydalıdır:
- Çalışanlar, iş yerinin herkes için erişilebilir olduğunu gördüklerinde, daha kapsayıcı ve adil bir çalışma ortamında olduklarını hisseder.
- Bu durum, aidiyet duygusunu ve motivasyonu artırır.
- Özellikle engelli çalışanlar, diğer bireylerle eşit haklara sahip olduklarını görerek daha özgüvenli çalışır.
6. Eğitim, Tatbikat ve Bilgilendirmede Kolaylık
Erişilebilir yapılar:
- Yangın tatbikatlarında daha başarılı sonuçlar verir.
- Görsel ve işitsel uyarı sistemleri, bilgilendirme ve yönlendirme açısından daha kapsayıcıdır.
- Acil durum eğitimleri tüm çalışanlara eşit ve etkili şekilde sunulabilir.
Sonuç
Erişilebilirlik, iş sağlığı ve güvenliği açısından sadece özel ihtiyaçlara sahip bireyler için değil, tüm çalışanlar için daha güvenli, konforlu ve verimli bir çalışma ortamı sunar. Yapısal tasarımdan eğitim süreçlerine kadar birçok alanda İSG performansını artıran erişilebilirlik uygulamaları, aynı zamanda işverenin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesine de katkı sağlar.
